Książka „Tragedia Ukrainy” autorstwa holenderskiego politologa prof. Keesa van der Pijla to wyjątkowa, wnikliwa i szeroko zakrojona analiza konfliktu, który od 2014 roku – a w szczególności od lutego 2022 – radykalnie przekształcił sytuację geopolityczną Europy i świata. Van der Pijl, znany z krytycznego podejścia do neoliberalizmu, NATO i anglosaskiej dominacji w stosunkach międzynarodowych, podejmuje się w tej publikacji zadania niezwykle ambitnego: ukazania konfliktu ukraińskiego nie jako izolowanego wydarzenia, lecz jako jednego z kluczowych epizodów globalnego starcia imperiów.
Autor stawia tezę, że wojna w Ukrainie to w istocie najnowsza odsłona tzw. pełnospektrowej dominacji Zachodu – strategii militarno-finansowej, której celem jest utrzymanie globalnej hegemonii mimo wewnętrznego kryzysu kapitalizmu. Jego zdaniem Ukraina została uczyniona strefą buforową, polem walki zastępczej (proxy war) między Stanami Zjednoczonymi a Rosją, z Unią Europejską jako biernym wykonawcą decyzji Waszyngtonu. Proces ten rozpoczął się – według van der Pijla – jeszcze przed rewolucją na Majdanie w 2014 roku, a jego kluczowym etapem było przejęcie wpływów politycznych i gospodarczych przez zachodni kapitał oraz wspierane przez USA siły polityczne.
W książce znajdziemy również szczegółową analizę struktury oligarchicznej Ukrainy, która – jak argumentuje autor – doprowadziła do głębokiego podziału społeczeństwa i w konsekwencji do konfliktu domowego, a następnie wojny z udziałem sił zewnętrznych. Van der Pijl nie pomija przy tym kontrowersyjnych tematów, takich jak katastrofa lotu MH17, którą przedstawia jako punkt zwrotny narracji medialnej i moment eskalacji napięć między Wschodem a Zachodem.
Styl książki jest z jednej strony naukowy i bogaty w dane, z drugiej zaś zaangażowany i momentami publicystyczny. Autor wyraźnie staje po stronie analizy systemowej, krytykując nie tylko działania Zachodu, ale również sposób, w jaki opinia publiczna została zmanipulowana przez media głównego nurtu. Wskazuje na rolę NATO jako siły ekspansywnej, która coraz bardziej przekształca Europę Wschodnią w pas militarnej konfrontacji z Rosją.
Dla niektórych czytelników książka może być kontrowersyjna. Van der Pijl nie ukrywa bowiem swojej nieufności wobec jednostronnych narracji i nie przyjmuje zachodniego punktu widzenia jako oczywistego. Wręcz przeciwnie – pokazuje, że polityka zagraniczna Zachodu, oparta na ingerencji, sankcjach i eksporcie „demokracji”, doprowadziła do destabilizacji wielu regionów świata, w tym również Ukrainy. Jednocześnie nie usprawiedliwia wprost działań Kremla, lecz analizuje je w szerszym kontekście historycznym i strategicznym.
„Tragedia Ukrainy” to lektura wymagająca, ale niezwykle cenna. Dla osób zainteresowanych geopolityką, ekonomią polityczną, krytyką kapitalizmu i zrozumieniem głębszych mechanizmów globalnego porządku jest to pozycja niemal obowiązkowa. Van der Pijl udowadnia, że wojna nie jest wyłącznie wynikiem lokalnych napięć, lecz efektem długofalowych procesów systemowych, w których państwa i narody stają się pionkami w grze większych sił.
W dobie informacyjnego chaosu i medialnych uproszczeń książka ta stanowi intelektualne wyzwanie – ale też antidotum na propagandę, z którą mamy do czynienia z każdej strony. Daje szansę spojrzenia na dramat Ukrainy z perspektywy, która nie ucieka przed trudnymi pytaniami o odpowiedzialność, interesy i przyszłość porządku światowego.
Odkryj więcej z Myślozbrodnia
Zapisz się, aby otrzymywać najnowsze wpisy na swój adres e-mail.