Opis

Czarna legenda Świętej Inkwizycji należy do najbardziej utrwalonych mitów współczesnej kultury historycznej. Przez stulecia w świadomości publicznej utrwalał się obraz Inkwizycji jako instytucji opartej na terrorze, torturach i prześladowaniach. Z czasem wizja ta stała się tak powszechna, że przyjęli ją nawet niektórzy obrońcy Kościoła, porównując działania swoich prześladowców do praktyk inkwizycyjnych.

Książka Romana Konika podejmuje próbę krytycznej weryfikacji tej utrwalonej narracji. Autor analizuje źródła historyczne oraz sposób, w jaki na przestrzeni wieków powstawała i była rozpowszechniana tzw. „czarna legenda” Inkwizycji. Wskazuje przy tym, jak ogromny wpływ na zbiorową wyobraźnię miały dzieła literackie i popkultura.

Jednym z najbardziej znanych przykładów takiego wpływu jest postać Wielkiego Inkwizytora z Braci Karamazow Fiodora Dostojewskiego. Choć sam autor powieści określał swój poemat o Wielkim Inkwizytorze jako literacką fikcję, w powszechnej świadomości obraz ten zaczął funkcjonować jako historyczna prawda. Podobną rolę odegrała później powieść Umberta Eco Imię róży oraz jej filmowa ekranizacja.

Roman Konik pokazuje, że wiele powszechnie powtarzanych opinii na temat działalności Inkwizycji nie znajduje potwierdzenia w źródłach historycznych. Jednym z przykładów jest często przywoływany termin autodafé. W kulturze popularnej utożsamiany jest on z publicznym paleniem heretyków na stosie. Tymczasem w rzeczywistości auto da fé było uroczystą ceremonią religijną, podczas której ogłaszano wyroki oraz przyjmowano skruchę osób powracających na łono Kościoła.

Autor przedstawia więc inne, mniej znane spojrzenie na historię Świętego Oficjum. Jego książka stanowi próbę oddzielenia faktów historycznych od mitów, które przez wieki narosły wokół instytucji Inkwizycji.

W obronie Świętej Inkwizycji jest pracą napisaną z pasją, ale zarazem opartą na szerokiej wiedzy historycznej. Dzięki temu dostarcza czytelnikowi argumentów pozwalających spojrzeć na historię Kościoła w sposób bardziej zrównoważony i wolny od stereotypów.

Jak pisał dziewiętnastowieczny hiszpański myśliciel Juan Donoso Cortés:
„Rozumiem i błogosławię Inkwizycję, gdyż jest ona symbolem idei jedności”.

Roman Konik – filozof, publicysta i wykładowca akademicki. Zajmuje się filozofią kultury, historią idei oraz problematyką współczesnych sporów cywilizacyjnych. W swoich pracach podejmuje m.in. temat relacji między chrześcijaństwem a kulturą nowoczesną oraz analizuje procesy ideologiczne kształtujące współczesną cywilizację Zachodu.

Jest autorem licznych książek i artykułów poświęconych historii idei, filozofii religii oraz zagadnieniom związanym z tożsamością kulturową Europy.