Patagonia w ogniu. Pożar, ziemia, władza, przejęcia zasobów

Obecna sytuacja w prowincji Chubut (Patagonia argentyńska) jest naprawdę dramatyczna i przerażająca. Od 5 stycznia 2026 szaleje tam ogromny pożar lasów, który rozpoczął się w rejonie Puerto Patriada (koło El Hoyo i Epuyén). Ogień szybko wymknął się spod kontroli z powodu ekstremalnej suszy, silnych wiatrów i wysokich temperatur letnich na półkuli południowej. Do tej pory spłonęło już od 1800 do ponad 3500 hektarów lasu (w zależności od źródła), zniszczono co najmniej 10 domów, a ponad 3000 osób (głównie turystów) musiało zostać ewakuowanych prewencyjnie z terenów leśnych w pobliżu Andów. Jednym z najgroźniejszych momentów było, gdy płomienie przekroczyły Ruta Nacional 40 (między Epuyén a El Hoyo) – droga została czasowo całkowicie zablokowana z powodu ognia i gęstego dymu. Obecnie ruch jest przywrócony, ale z ekstremalną ostrożnością – w niektórych odcinkach widoczność nadal jest bardzo niska.

To jedna z najgorszych katastrof ekologicznych w regionie od ponad 20 lat – przypomina tragiczne pożary z 2025 roku. Cała Comarca Andina pozostaje w stanie najwyższego alarmu. Prokuratura bada celowe podpalenie co najmniej dwóch ognisk (w tym tego głównego) – wykryto ślady przyspieszaczy. Władze oferują nagrodę za informacje o sprawcach.

Autorka artykułu Sarah B. dotyczącego podpaleń i zamieszczonego na kanale DD Geopolityka wskazuje na fakt, że z informacjami o pożarach media społecznościowe – zwłaszcza platforma X – zalała fala gniewnych komentarzy. Wśród nich powtarzały się oskarżenia kierowane pod adresem rządu Javiera Mileia oraz jego proizraelskiej polityki. Hasła w rodzaju „Syjoniści próbują ukraść Patagonię” czy „Milei sprzedał nas Izraelowi” pojawiały się masowo, często w towarzystwie nagrań dokumentujących podejrzane aktywności w terenach objętych najwyższym ryzykiem pożarowym. Wbrew próbom sprowadzenia tego zjawiska do „emocji Internetu”, reakcje nie miały charakteru marginalnego – obejmowały zarówno mieszkańców południa, jak i komentatorów z dużych miast.

Początkowo można było zakładać, że mamy do czynienia z kampanią botów. Problem w tym, że infrastruktura propagandowa powiązana z Elonem Muskiem – od miesięcy jednoznacznie sprzyjająca Mileiowi i jego sojuszowi z Izraelem – nie miała interesu w podsycaniu antyrządowej furii. Skąd więc ta intensywność i spójność oskarżeń? Odpowiedź prowadziła do materiałów wideo, relacji świadków i do powracającego, historycznie obciążonego wątku: Patagonia jako przestrzeń przejęcia zasobowego i terytorialnego.

Incydent Moralesa i początek śledztwa

Jednym z pierwszych nagrań, które stały się viralem, był film argentyńskiego turysty Martina Moralesa. Widać na nim dwóch mężczyzn w strefie ekstremalnego zagrożenia pożarowego: jeden klęczy i podpala suchą trawę oraz gałęzie, drugi obserwuje okolicę. Morales konfrontuje ich po hiszpańsku: „Jak możesz rozpalać ogień, bracie?”. Sprawcy w panice gaszą płomienie wodą z pobliskiego strumienia, zbierają sprzęt i uciekają, pozostawiając świadka, który upewnia się, że ogień został całkowicie ugaszony i informuje strażników parku.

W kolejnym nagraniu Morales tłumaczy swoje zachowanie: był sam, nie mógł zbliżyć się do podejrzanych, działał z bezsilności. Lokalny portal Ahora Calafate podał, że według Moralesa turyści mieli być pochodzenia izraelskiego, a informacje przekazano władzom. Incydent – datowany na około 6 stycznia – zbiegł się w czasie z eskalacją pożarów, które w krótkim okresie połączyły się w jeden ogromny front, niszcząc ponad 17 500 hektarów i zmuszając do ewakuacji ponad 3 000 osób.

W tym samym czasie pojawiły się doniesienia o odkryciu w rejonie Epuyén kilku granatów odłamkowych M26 – standardowego wyposażenia sił zbrojnych USA i Izraela – oraz o użyciu substancji przyspieszających spalanie. Prokuratura Chubut potwierdziła co najmniej jeden przypadek podpalenia benzyną. Gubernator prowincji Ignacio Torres zapowiedział obławę i nagrodę 50 milionów peso za informacje prowadzące do sprawców.

Dlaczego Patagonia?

Pytanie o motyw prowadzi nie do psychologii sprawców, lecz do geopolityki zasobów. Patagonia to nie tylko dziewicza dzicz i destynacja turystyczna. To jedno z największych na świecie skupisk słodkiej wody: lodowce, rzeki, ogromne warstwy wodonośne. To również region bogaty w lit, pierwiastki ziem rzadkich, miedź, cynk, srebro, a także w złoża uranu, ropy i gazu. W epoce kryzysu klimatycznego i wojen o zasoby Patagonia staje się strategicznym zapleczem przyszłości.

Precedens chilijski: Torres del Paine

Schemat pojawiający się dziś w Argentynie ma swoje precedensy. W Chile, w Parku Narodowym Torres del Paine, podobne incydenty miały miejsce na przestrzeni lat. W grudniu 2011 roku izraelski backpacker i weteran IDF Rotem Singer został zatrzymany po wywołaniu pożaru, który strawił ponad 17 000 hektarów. Oficjalna wersja mówiła o „nieugaszonej rolce papieru toaletowego”. Pożar trwał kilka dni, zniszczył starożytne drzewa lenga i zmusił do ewakuacji. Singer przyznał się do zaniedbania, zapłacił grzywnę i został deportowany. Chilijski senator domagał się odszkodowania od Izraela – bez skutku.

W 2014 i 2017 roku kolejne grupy izraelskich turystów były wydalane z parku za łamanie przepisów przeciwpożarowych. Dyrektor chilijskiej służby leśnej Elizabeth Muñoz ujawniła, że od 2012 roku spośród 36 wydaleń aż 23 dotyczyły obywateli Izraela. Niektóre hostele zaczęły odmawiać im noclegów. Choć nie każdy przypadek prowadził do wielkich pożarów, powtarzalność naruszeń stała się faktem.

Milei

W Argentynie kluczową rolę odgrywa dziś Javier Milei – „anarchokapitalista”, który w krótkim czasie rozmontował instytucjonalne zabezpieczenia środowiskowe państwa. Budżety ochrony środowiska zostały realnie obcięte o ponad 80%, Narodowa Służba Zarządzania Pożarami straciła większość środków, Fundusz Ochrony Lasów Rodzimych został zlikwidowany dekretem 888/2024, a Administracja Parków Narodowych zredukowana do minimalnej obsady.

Te decyzje nie są neutralne. Tworzą warunek konieczny dalszych etapów: pożarów, deregulacji, wykupu i infrastrukturalnego przejęcia. Milei równolegle zacieśnia relacje z Izraelem: przenosi ambasadę do Jerozolimy, inicjuje „Porozumienia Izaaka”, demonstruje lojalność wobec Benjamin Netanjahu i ignoruje międzynarodowe oburzenie wobec Gazy.

Przejęcie wód: Mekorot

Centralnym elementem tej układanki jest Mekorot – izraelski państwowy gigant wodny, znany z kontroli i segregacji dostępu do wody w Palestynie, , a jednocześnie faworyzowanie izraelskich osiedli. Od 2022 roku podpisał umowy z co najmniej 12 argentyńskimi prowincjami (w tym Mendozą, San Juan, La Rioja, Catamarcą, Rio Negro, Formosa, Santa Cruz, Santa Fe, Santiago del Estero, Jujuy, Chubut i Neuquén), zapewniając „pomoc techniczną” w planowaniu, wycenie ekonomicznej wody i ramach regulacyjnych, które zdaniem krytyków torują drogę prywatyzacji i eksploatacji. Umowy te, często niejawne, przygotowują grunt pod prywatyzację i przejęcie systemów wodnych, przynoszą korzyści oligarchom górniczym i rolniczym, podczas gdy lokalna ludność zmaga się z niedoborem wody . .W 2025 roku Milei rozpoczął prywatyzację  AySA, przedsiębiorstwa obsługującego 11 milionów mieszkańców Buenos Aires, co wywołało obawy przed przejęciem nawet połowy krajowych zasobów wodnych przez podmiot zagraniczny.

 Wybuchły protesty , a aktywiści nazwali to „kolonializmem wodnym”, gdy Mekorot rozgląda się za lodowcami i warstwami wodonośnymi Patagonii na eksport w obliczu globalnych niedoborów. Z jakiegoś powodu, kiedy zewnętrzny, prywatny podmiot kontroluje zasoby wodne w danym kraju, naprawdę mnie to przeraża.

Oligarchowie i sieci wyznaniowe

W tle pojawiają się konkretne nazwiska. Eduardo Elsztain, argentyńskie potentant syjonistyczny, nazywany„najbogatszym Żydem Ameryki Południowej”, którego imperium zbudowano w 1990 r. na inwestycji wartej 10 milionów dolarów od George’a Sorosa – obejmuje ono IRSA (giganta rynku nieruchomości), Cresud (giganta agrobiznesu zajmującego się hodowlą bydła powiązaną z wylesianiem w Gran Chaco) oraz ogromne posiadłości osobiste o powierzchni ponad 100 000 hektarów w pobliżu San Carlos de Bariloche w Patagonii , a także udziały w przedsięwzięciach brazylijskich i amerykańskich. Elsztain, to gorliwy zwolennik Chabad-Lubawicz , mający rodzinę w Izraelu , pełnił funkcję skarbnika Światowego Kongresu Żydów (wspieranego przez syjonistyczne tuzy, takie jak Edgar Bronfman i Michael Steinhardt), posiada kontrolny pakiet udziałów w izraelskim konglomeracie IDB (aktywa o wartości 35 miliardów dolarów, obejmujące telekomunikację, supermarkety i ubezpieczenia) i pełni funkcję łącznika Mileia z ortodoksyjnymi sieciami żydowskimi . Jego przejęcie ziemi, w tym pięć ogromnych studni w dotkniętej suszą Mendozie podarowanych przez Mileia , podsyciło teorie o kolonizacji syjonistycznej, a krytycy oskarżają go o przekształcenie Patagonii w strefę wydobycia surowców dla globalnych elit.

Drugą postacią jest Joe Lewis, właściciel Lago Escondido – prywatnej enklawy w strefie bezpieczeństwa granicznego, gdzie prawo zakazuje posiadania ziemi przez cudzoziemców. Lewis zbudował tam lotnisko, elektrownie i infrastrukturę chronioną przez prywatne służby, ignorując ponad 25 orzeczeń sądowych nakazujących udostępnienie dróg publicznych. Lago Escondido funkcjonuje jak „państwo równoległe”.

Plan Andinia: ciągłość projektu

Wątek, który powraca w lokalnych relacjach, nosi nazwę Planu Andinia. Jego geneza sięga końca XIX wieku, gdy Theodor Herzl w Der Judenstaat wskazywał Argentynę jako realną alternatywę dla Palestyny. W 1891 roku baron Maurice de Hirsch założył Jewish Colonization Association, która nabyła setki tysięcy hektarów i stworzyła dziesiątki kolonii rolniczych.

W latach 70. XX wieku koncepcja Andinii została zmilitaryzowana w argentyńskich kręgach nacjonalistycznych, a dziś powraca w nowej formie: bez armii, za to z kapitałem, deregulacją i kryzysem. Lokalne relacje z El Bolsón mówią o hostelach-komunach, wykupach ziemi po pożarach i sprzęcie łączności używanym przez grupy podróżników.

Schemat przejęcia

Zebrane poszlaki układają się w spójny ciąg:

1. Pożary – niszczą lasy i zmieniają status gruntów.
2. Deregulacja – znosi ochronę i paraliżuje państwo.
3. Wykup – ziemia trafia w ręce nielicznych.
4. Infrastruktura – drogi, osiedla, prywatne lotniska.
5. Zamknięcie dostępu – grodzenie, ochrona, kryminalizacja oporu (Mapuche).

To model znany z innych konfiguracji kolonialnych. Różni się tylko narzędziami,.

Patagonia płonie, ale ogień jest narzędziem transformacji prawnej i terytorialnej. Gdy zestawi się ciągłość historyczną, rolę sieci wyznaniowo-politycznych, przejęcia wody i zasobów, deregulację oraz precedensy z Chile, trudno mówić o zbiegu okoliczności. Jawi się to ustalony schemat postępowania, testowany wcześniej i adaptowany do nowych warunków.

Południe Argentyny jest rezerwuarem przyszłości.

MT