Sztokholm, 16 czerwca 2025 r. – Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem (SIPRI) opublikował najnowszy Rocznik 2025, w którym ostrzega przed dramatycznym osłabieniem reżimów kontroli zbrojeń i początkiem nowego wyścigu nuklearnego. Dane pokazują, że niemal wszystkie mocarstwa atomowe zwiększają swoje arsenały, prowadzą kosztowne programy modernizacyjne i rezygnują z ograniczeń wypracowanych w okresie zimnej wojny.

12 tysięcy głowic, rosnąca gotowość bojowa

Według szacunków SIPRI, w styczniu 2025 roku na świecie istniało 12 241 głowic bojowych, z czego 9614 znajdowało się w wojskowych magazynach i mogło zostać użytych. Blisko 4000 głowic rozmieszczono w pociskach rakietowych i samolotach, a około 2100 utrzymywano w stanie wysokiej gotowości operacyjnej – niemal wyłącznie w USA i Rosji.

Choć od końca zimnej wojny obserwowano stopniowy spadek globalnych zapasów – dzięki demontażowi wycofywanej broni – trend ten właśnie się odwraca. Coraz mniej głowic jest likwidowanych, za to przyspiesza tempo rozmieszczania nowych systemów. „Era redukcji liczby broni nuklearnej na świecie, która trwała od zakończenia zimnej wojny, dobiega końca” – komentuje Hans M. Kristensen z Federacji Amerykańskich Naukowców.

https://www.sipri.org/yearbook/2025

Uwagi: Wszystkie dane są przybliżone i stanowią szacunki oparte na informacjach publicznych lub ocenach autorów. SIPRI co roku aktualizuje swoje dane dotyczące światowych sił jądrowych w oparciu o nowe informacje i aktualizacje wcześniejszych ocen. Kraje są uporządkowane według daty pierwszej znanej próby jądrowej; jednak nie ma jednoznacznych dowodów ze źródeł otwartych na to, że Izrael przeprowadził próbę swojej broni jądrowej.
a.„Zapasy wojskowe” odnoszą się do wszystkich rozmieszczonych głowic bojowych, a także głowic znajdujących się w centralnym magazynie, które mogłyby zostać potencjalnie rozmieszczone po pewnym przygotowaniu.
b Rozmieszczone głowice bojowe to głowice umieszczone na rakietach lub umieszczone w bazach, w których znajdują się siły operacyjne.
c.„Przechowywane głowice bojowe” to głowice znajdujące się w magazynie centralnym, które wymagają pewnego przygotowania (np. instalacji niektórych komponentów, transportu i załadunku na wyrzutnie), zanim będą mogły zostać użyte.
d „Wycofane głowice bojowe” zostały wycofane z zapasów wojskowych, ale nie zostały jeszcze zdemontowane.
e „Zapasy całkowite” obejmują głowice zgromadzone w zapasach oraz głowice wycofane i oczekujące na demontaż.

USA i Rosja – stabilne zapasy, ale szeroka modernizacja

Łącznie oba państwa dysponują około 90 proc. światowego arsenału nuklearnego. Ich wojskowe zapasy w 2024 roku pozostawały stabilne, jednak oba kraje realizują szeroko zakrojone modernizacje. W USA widać presję na zwiększenie liczby głowic w odpowiedzi na działania Chin, a w Rosji rozwój idzie w stronę ponownego załadowania pustych silosów i zwiększenia ładowności pocisków.

Program amerykański napotyka na problemy finansowe i organizacyjne, podczas gdy rosyjski – na opóźnienia technologiczne, w tym nieudane testy nowego ICBM Sarmat. Mimo to eksperci przewidują, że oba arsenały będą rosnąć, jeśli nie uda się zawrzeć nowego porozumienia ograniczającego broń strategiczną po wygaśnięciu traktatu New START w lutym 2026 roku.

Chiny – najszybszy wzrost

SIPRI szacuje, że Chiny posiadają już co najmniej 600 głowic, a ich arsenał rośnie najszybciej na świecie – o ok. 100 rocznie. Pekin kończy budowę ponad 350 nowych silosów ICBM. Jeśli utrzyma tempo, w połowie lat 30. będzie mieć 1500 głowic – trzykrotnie mniej niż USA czy Rosja, ale znacznie więcej niż dotychczas.

Europa: Londyn i Paryż wzmacniają odstraszanie

Wielka Brytania, choć w 2024 roku nie zwiększyła zapasów, podtrzymała plany podniesienia limitu głowic i budowy czterech nowych okrętów SSBN. Francja kontynuuje rozwój SSBN trzeciej generacji i nowego pocisku manewrującego, modernizując jednocześnie istniejące systemy. Oba kraje deklarują pełne utrzymanie morskiego odstraszania nuklearnego.

Indie i Pakistan – ryzyko eskalacji

Indie i Pakistan kontynuują niewielką rozbudowę swoich arsenałów. Nowe indyjskie pociski kanistrowe mogą w przyszłości przenosić wiele głowic. Pakistan rozwija systemy przenoszenia i gromadzi materiały rozszczepialne. Na początku 2025 roku napięcia między nimi przerodziły się w konflikt, w którym ataki na infrastrukturę nuklearną i kampanie dezinformacyjne niemal doprowadziły do eskalacji kryzysu.

„To powinno stanowić wyraźne ostrzeżenie dla państw, które chcą zwiększyć swoją zależność od broni jądrowej” – komentuje Matt Korda z SIPRI.

Korea Północna i Izrael

Pjongjang przyspiesza rozwój arsenału – według szacunków posiada już 50 gotowych głowic i materiał na 40 kolejnych. W 2024 roku Kim Dzong Un wezwał do „nieograniczonej” ekspansji programu nuklearnego. Izrael, mimo braku oficjalnych deklaracji, modernizuje systemy rakietowe Jericho i infrastrukturę plutonową w Dimonie.

Kryzys kontroli zbrojeń

Dyrektor SIPRI Dan Smith ostrzega, że kontrola zbrojeń między USA i Rosją praktycznie przestała istnieć. New START wygaśnie w 2026 roku, a żadna ze stron nie prowadzi rozmów o jego przedłużeniu. Amerykański prezydent Donald Trump domaga się, by przyszłe porozumienia obejmowały także Chiny, co dodatkowo komplikuje negocjacje.

Nowym czynnikiem destabilizującym są technologie – sztuczna inteligencja, zdolności cybernetyczne, militarne wykorzystanie przestrzeni kosmicznej czy obrona kwantowa. „Szykuje się nowy wyścig zbrojeń, który niesie ze sobą znacznie większe ryzyko i niepewność niż poprzedni” – mówi Smith.

SIPRI ostrzega, że przyspieszone decyzje podejmowane przez systemy AI mogą prowadzić do eskalacji konfliktu na skutek błędu technicznego lub nieporozumienia. W takim świecie tradycyjne porozumienia liczbowe nie wystarczą, a bezpieczeństwo globalne staje się coraz bardziej niepewne.

Perspektywa proliferacji

Raport wskazuje także na rosnące debaty o potencjalnym pozyskaniu broni jądrowej w Azji Wschodniej, Europie i na Bliskim Wschodzie. W 2024 roku Rosja i Białoruś potwierdziły rozmieszczenie głowic na białoruskim terytorium, a część państw NATO zadeklarowała gotowość przyjęcia amerykańskiej broni. Prezydent Francji Emmanuel Macron powtórzył, że francuski potencjał odstraszania powinien mieć „wymiar europejski”.

Globalna niestabilność

Wydanie Rocznika SIPRI 2025 podsumowuje, że wojny w Ukrainie, Strefie Gazy i innych regionach pogłębiają podziały geopolityczne, a wybór Donalda Trumpa zwiększył niepewność co do przyszłej roli USA jako sojusznika. Oprócz analizy sił nuklearnych raport obejmuje również dane o światowych wydatkach wojskowych, transferach broni, cyberzagrożeniach i misjach pokojowych.

Wnioski SIPRI są jednoznaczne: świat wchodzi w okres narastającej niestabilności, w którym broń nuklearna i nowe technologie stają się nie tylko narzędziem odstraszania, lecz także źródłem potencjalnych katastrof.

Źródło: https://www.sipri.org/media/press-release/2025/nuclear-risks-grow-new-arms-race-looms-new-sipri-yearbook-out-now